ایرانیج زوونون اتا چلّه هندوایرانی زوونون جه هسته. ایرانی زوونون تاریخی هارشا جا سه تا رج دله تقسیم وونّه:

گستره و ایرانیج ره زوونون شاخه

باستونی گِدِر که، هخامنشی ره سر تا وه ره انجوم، تقریبا بیستم سده‌ی جا تا حدود چاروم و سوم میلاد جا پیش ره دربرگیرنه. باستونی ایرانیج زوونون جا، چارتا زوون ره اشناس بَیینه: مادی، سکایی، اوستایی و کوهنه فارسی.

ترنه ایرانیج زوونون ایران و افغانستون دله متمرکزنه و شه دِتا رج جه تقسیم وونّه:

  1. شرقی (خوراسانیج)
  2. غربی

ترنه ایرانیج زوونون قفقاز، میونی آسیا،چین ترکستون، پامیر، ترکیه، سوریه، عراق و هند قاره‌مونا دله هم گپ بزه بونّه.


شرقی ایرانیج زوونون (خوراسانیج)دچی‌ین

وشون نمونه:

غربی ایرانیج زوونوندچی‌ین

شه دتا رج ره تقسیم بونه:

  • غربی‌شمالی
  • غربی‌جنوبی

غرب‌شمالی ره نمونه‌ئون:

غربی جنوبی ره نمونه:

فارسی زیر چلّه‌ئون سه تا گت رج ره تقسیم بوننه : ایران فارسی، دری فارسی (افغونستونتاجیکی فارسی

لری هم رجونی دارنه لری، لکی و بختیاری واری.

کومزاری، مسندام ئومان جزیره‌مونا (شبه جزیره) دله گپ بزه بونه و آران تاتی، باکی‌ئه وَر. وه ره نونه تاتی جا اشتیفا بَییرین.


ایرانیج زوونون ویکی دلهدچی‌ین

ایرانیج زوونون ویکی دله
اوستیایی پشتو تاجیکی زازاکی فارسی کوردی گیلکی مازرونی

دییه پیوندوندچی‌ین

 

ایرانیج زوونون

رج غربی ایرانیج زوونون
غربی شمال

باستون: مادی  میانا: پارتی (پهلوی اشکانی)  ترنه: آذری | گیلکی | مازرونی ِزوون | تالشیکی | تاتی تبار زوونون | کردی کرمانجی | کردی سورانی | زازا-گورانی | سمنانی | مرکزی ایرانیج زوونون | بلوچی | سیوندی 

غربی جنوب

باستون: باستونی پارسی  میانا: میانا پارسی (پهلوی)  ترنه: فارسی | لری | بختیاری | لارستانی | بشاگردی | کمزاری | تاتی اران 

رج شرقی ایرانیج زوونون
شرقی شمال

باستون: اوستایی  میانه: سغدی | خوارزمی | بلخی | غربی سکایی | آلانی | سرمتی  ترنه: آسی | یغنابی (سغدی نو) 

شرقی جنوب

میانا: سکایی-تخاری  ترنه: پشتو | پامیری زوونون | پراچی | ارموری | منجی | یدغه 

۱-بلوچی گویشورون مهاجرت وسه جوغرافیائی هارشا ی جا ایران فلات ره شرقی جنوب منتقل بهینه. ۲- غربی جنوب رج ره رج فارسی‌تبار نیز گن نه. ۳-ویشتر زوون‌اشناسون، اوستایی ره غربی و شرقی رجون مرز دله دسته‌بندی کن نه.